De dokter als Medical Detective (MD)

Een van mijn favoriete spreekbeurten zijn de ‘motivational talks’ voor geneeskundestudenten, co-assistenten en AIO’s. Waarom? Omdat ze nog zo lekker enthousiast, vrij en ruimdenkend zijn. De jonge geesten zuigen de inspiratie vol enthousiasme naar binnen. Net als mijn opleider cardiologie destijds, vertel ik ze dat hun toekomstige MD-titel die staat voor Medical Doctor in hun opleidingstijd staat voor ‘Medical Detective’; je bent immers gedreven om echt alles te weten en te begrijpen over de zieke patiënt. Als een detective probeer je de mysteries van het menselijk lichaam te ontrafelen. Waar komt die bleke kleur vandaan? Wat voor geks hoor ik aan hart en longen? Waarom is het kalium zo laag? En die leverenzymen? Hoe kan dat? 

Jij bent de MD

De studenten moeten de zieke patiënt zien als een medisch puzzel en alle stukjes bij elkaar verzamelen tot langzaam duidelijk wordt wat er aan de hand is. Begrijpen waarom de metabole processen in een ziek lichaam veranderen. Hoe zich dat vertaalt in lichaamskenmerken zoals temperatuur, hartslag, geur, ademhaling en bewustzijn, gecombineerd met een afwijkend labonderzoek of beeldvormend onderzoek, als je die luxe al hebt. Pas als de puzzel compleet is kunnen we een diagnose stellen en verder gaan met een behandelplan en streven naar ‘beter maken’. En dat laatste wordt nogal eens uit het oog verloren in de huidige snelle bedside testing geneeskunde. We vergeten vaak om goed te luisteren naar de patiënt. We stevenen af op een snelle test, die de oplossing snel zal geven... hopen we. Laten we een voorbeeld uit de praktijk nemen: 53- jarig vrouw komt op de Eerste Harthulp met hevige druk op de borst. Er wordt een Trop T sneltest gedaan, deze is negatief. Mevrouw wordt gefeliciteerd en mag naar huis, het is immers geen hartinfarct want dat heeft de test uitgesloten. Een verhoogde troponine-concentratie bij acute coronaire ischemie gaat samen met een verhoogd risico op sterfte. Echter, ook bij een normale concentratie is er risico op cardiale complicaties en zeker bij vrouwen. En dat is nu net mijn punt. We denken een puzzel op te lossen met één stukje maar zo werkt het niet. Patiënten zijn meer dan een sneltest. Goed dat ze er zijn om je diagnose te toetsen, maar een patiënt die met alle toeters en bellen een eerste hulp wordt binnen gebracht en op basis van één test wordt gefeliciteerd met het feit dat het hart goed is help je niet. Die blijft ronddolen in het medische circuit totdat haar klachten worden behandeld en er een oorzaak wordt gevonden. Wees niet blij als jouw medisch (specialistisch) straatje snel wordt schoongeveegd door normaal onderzoek, maar blijf zoeken naar de reden van het onwelbevinden van de patiënt. Jij bent de MD. Laat sneltesten er zijn om een diagnose te bevestigen en niet om een diagnose uit te sluiten. De patiënt is zo veel meer dan alleen een bloedwaarde. 

Dr. Janneke Wittekoek

Janneke Wittekoek is cardiologe, gezondheidswetenschapper en oprichtster van de HeartLife Klinieken in Utrecht. Ze is gespecialiseerd in het vrouwenhart en biedt cardiologisch zorg altijd in combinatie met leef- stijlbegeleiding.